Mẫu Đơn Bì có tác dụng hoạt huyết (牡丹皮)

Mẫu đơn bì

Mẫu đơn bì hay còn gọi là Đơn bì, Hoa vương, Mộc thược dược, Thiên hương quốc sắc. Là vỏ rễ của cây Mẫu đơn (Paeonia Arborea Donn, Paeonia Moutan Sims). Thuộc họ Mao lương (Ranunculaceae). Vị thuốc có vị cay đắng, tính hơi hàn. Có sách lại ghi Vị hơi cay, tính hàn (Chấn nam bản thảo). Hay vị cay ngọt hơi hàn (Bản thảo bị yếu) qui vào kinh Tâm Can Thận.

Xem thêm:

Thành phần chủ yếu:

Trong Mẫu đơn bì tươi có một chất glucozit khi tiếp xúc với chất men có trong vỏ cây sẽ cho ra glucoza và paeonola là một chất phenola C9H10O3. Ngoài ra còn có phytosterol, acid benzoic. Theo kết quả phân tích của Viện Y học Bắc kinh năm 1958 trong đơn bì Tứ xuyên có 0,4% ancaloit, 5,66% glucozit, 12,54% saponin.

Tác dụng dược lý:

Theo Đông Y cho rằng, đơn bì có tác dụng thanh nhiệt lương huyết, hoạt huyết hóa ứ.

Trong các kết quả nghiên cứu của y học hiện đại:

  1. Phenol Đơn bì có tác dụng giảm đau, chống co giật, an thần, giải nhiệt. Do ức chế trung khu thần kinh.
  2. Trên thực nghiệm, Phenol Đơn bì có tác dụng gây loét trên chuột bị kích thích. Ức chế xuất tiết dạ dày của chuột.
  3. Đơn bì có tác dụng chống chuột nhắt có thai sớm. Phenol Đơn bì làm cho niêm mạc tử cung súc vật bị xung huyết, có tác dụng thông kinh.
  4. Nước sắc Đơn bì, Phenol Đơn bì đều có chức năng hạ áp. Và nhận thấy nước sắc không có Phenol Đơn bì có tác dụng hạ áp kéo dài hơn.

Mẫu đơn bìDược liệu mẫu đơn bì

Ứng dụng lâm sàng mẫu đơn bì:

Trị chứng sốt do can hỏa uất: (sốt chiều nặng hơn) kèm theo ra mồ hôi trộm. Đau đầu, má đỏ mồm khô, kinh nguyệt không đều và viêm gan mạn tính. Thường sẽ phối hợp với Chi tử, Sài hồ. Dùng bài:

  • Đơn chi tiêu dao tán (Nội khoa trích yếu): Đơn bì, Chi tử, Sài hồ đều 8g. Đương qui, Bạch thược, Bạch truật, Bạch linh đều 10g. Chích thảo và Bạc hà 4g, Gừng 2 lát sắc uống.

Trị chứng hư nhiệt (âm hư): gặp trong các trường hợp bệnh nhiễm thời kỳ hồi phục. Hay bệnh nhiễm sốt kéo dài có thể phối hợp với các vị thuốc. Như Miết giáp, Thanh hao, Đại hoàng chọn dùng các bài sau:

  • Lục vị địa hoàng hoàn (Tiểu nhi dược chứng trực quyết). Thục địa, Hoài sơn, Sơn thù đều 12g, Đơn bì, Bạch linh, Trạch tả đều 8g. Sắc uống có tác dụng tư bổ can thận rất tốt.
  • Đơn chi tứ vật thang: Đơn bì, Chi tử, Đương qui đồng 8g. Thục địa, Bạch thược dùng 12g, Xuyên khung 8g, sắc uống. Trị phụ nữ hư nhiệt sau sinh.

Trị viêm mũi dị ứng: dùng nước sắc của dung dịch Đơn bì 10%. Uống mỗi 50ml, 10 lần là một liệu trình cho kết quả tốt.

Những trường hợp té ngã chấn thương: có tụ huyết ở dưới da hoặc nội tạng gây đau. Dùng thuốc lý huyết thêm Đơn bì để lương huyết hóa ứ có kết quả tốt.

Trị đinh nhọt: dùng bài Mẫu đơn bì tán gồm. Mẫu đơn bì 12g, Ý dĩ, Qua lâu, Đào nhân đều 8g, sắc uống.

Liều thường:

  • Liều dùng: 8 – 12g.
  • Không nên dùng hoặc dùng thận trọng đối với các trường hợp Tỳ vị hư hàn. Phụ nữ có thai hay kinh nguyệt ra nhiều.

Bài viết có tính chuyên môn cao. Nếu không có chuyên môn trong lãnh vực Đông Y nên tham khảo ý kiến thầy thuốc.

Liên Kiều

Bai viet lien quan