Xuyên khung vị thuốc điều trị bệnh phụ nữ vô cùng hiệu quả (川芎)

Vị thuốc xuyên khung

Vị thuốc Xuyên khung dùng làm thuốc được ghi đầu tiên trong sách Bản kinh. Vị thuốc thân rễ được phơi hay sấy khô từ cây Xuyên khung. Xuyên khung tên khoa học: Ligusticum Wallichi Franch, Ligusticum chuanxiong Hort. Thuộc họ Hoa tán Umbelliferae.

Xem thêm:

Tính vị qui kinh: thuốc có vị cay tính ôn. Qui vào 3 kinh Tâm bào, Can, Đởm.

Cây xuyên khungHình ảnh cây xuyên khung

Thành phần chủ yếu của vị thuốc xuyên khung:

Trong Xuyên khung có Saponin, tinh dầu bay hơi, acid a ngùy. Theo các nghiên cứu gần đây của các học giả Trung quốc, trong vị thuốc này có 3 chất kết tinh trong đó có Perlolyrine.

Tác dụng dược lý:

Theo y học cổ truyền, vị thuốc này có tác dụng: khu phong chỉ thống, Hoạt huyết hành khí. Chủ trị các chứng như: bế kinh thống kinh, rối loạn kinh nguyệt, sau sanh đau bụng, khó sanh. Ngực sườn đau tức, chân tay tê dại, chấn thương té ngã, mụn nhọt đau nhức, chứng phong thấp tý, đau đầu.

Vị thuốc xuyên khungHình ảnh xuyên khung

Theo các nghiên cứu của y học hiện đại ngày nay:

  1. Tác dụng đối với tim: Trên thực nghiệm ếch hay cóc. Đối với tim cô lập hay chỉnh thể với nồng độ thấp có tác dụng gây hưng phấn, tăng co bóp tim, nhịp tim chậm lại. Nồng độ cao, có tác dụng ngược lại, ức chế tim làm cho giãn tim và tim ngừng đập.
  2. Đối với tuần hoàn mạch vành: Hoạt chất chiết xuất từ Xuyên khung có tác dụng làm giãn mạch. Tăng lưu lượng máu ở mạch vành, giúp cải thiện tình trạng thiếu oxy cơ tim.
  3. Thuốc có tác dụng ức chế sự hình thành máu cục và sự ngưng tập của tiểu cầu.
  4. Xuyên khung giúp làm tăng lưu lượng máu ở não, làm giảm phù não. Vì thế nó có tác dụng phòng và điều trị thiếu máu não và chứng đau nửa đầu. Có tác dụng điều trị chứng điếc tai bột phát của thần kinh.
  5. Thuốc có tác dụng an thần rõ rệt: dùng nước sắc Xuyên khung cho vào bao tử chuột nhắt và chuột cống. Đều có thể làm cho chuột giảm đi hoạt động tự phát. Tăng tác dụng gây ngủ của loại thuốc natri barbital và tác dụng đối kháng với cafein hưng phấn trung khu thần kinh.
  6. Xuyên khung còn có tác dụng chống phóng xạ, giúp kháng khuẩn và chống nấm ngoài da. Hỗ trợ điều trị chứng thiếu vitamin E.

Ứng dụng lâm sàng:

Trị đau đầu:

  • Dùng Vị thuốc Xuyên khung phối hợp với Thạch cao sống, Cúc hoa, Tế tân. Trị 50 ca đau đầu (Vương Liêm). Trường hợp đau do phong hàn thì gia thêm Bạch chỉ, Phòng phong, Khương hoạt. Phong nhiệt thì trọng dụng Thạch cao gia Bạc hà, Liên kiều, Cúc hoa. Phong thấp gia Bạch chỉ, Thương truật, Khương hoạt, Cao bản. Huyết ứ trọng dụng Xuyên khung gia Đào nhân, Đương qui, Hồng hoa, Xạ hương (Tạp chí Trung y Thiểm tây 1985).
  • Xuyên khung, Kinh giới đều 12g, Bạc hà 24g, Tế tân 3g, Khương hoạt, Bạch chỉ đều 6g, Phòng phong 4g, tán nhỏ trộn đều. Ngày uống 2 lần, mỗi lần dùng 6g uống với nước chè.

Trị đau dây thần kinh tam thoa:

Dùng thuốc sắc Xuyên khung. (Xuyên khung 30g, Đan sâm, Đương quy, Bạch thược, Sài hồ, Bạch chỉ, Hoàng cầm, Toàn yết, Thuyền thoái, Địa long đều 9g). Đã trị 21 ca đau dây thần kinh tam thoa trong 1 tháng, tỷ lệ có kết quả 90% ( Tạp chí Trung y Hồ bắc 1982).

Trị đau nhức các khớp và mình mẩy:

Dùng bài Xuyên khung trà điều tán: Xuyên khung, Tế tân 3g, Bạc hà đều 6g, Khương hoạt 8g. Phòng phong, Bạch chỉ, Kinh giới đều 12g, Cam thảo sắc uống.

Trị đau bụng kinh: Kinh nguyệt có máu cục, màu tím đậm. Dùng Xuyên khung phối hợp Đào nhân, Đương qui, Hồng hoa, Bạch thược trong bài Tứ vật đào hồng thang (Y tông kim giám – Phụ khoa tâm pháp yếu quyết).

Trị tai biến mạch máu não ( Bán thân bất toại, chân tay tê dại): Dùng bài Huyết phủ trục ứ thang. ( Sanh địa, Đương qui, Đào nhân, Hồng hoa, Bạch thược, Xuyên khung, Chỉ xác, Sài hồ, Ngưu tất, Cát cánh, Cam thảo).

Liều dùng của vị thuốc xuyên khung:

  • Liều: 3 – 10g. Tán bột mịn uống mỗi lần 1 – 1,5g.
  • Thận trọng dùng trong các trường hợp có chứng âm hư hỏa vượng, trường hợp kinh nguyệt ra nhiều.

Liên Kiều

Bai viet lien quan