Y Tổ Hải Thượng Lãn Ông

Hải Thượng Lãn Ông

Hải Thượng Lãn Ông tên thật là Lễ Hữu Trác. Ông sinh ngày 11 tháng 12 năm 1720 (canh tý), mất ngày 15 tháng giêng năm 1791 (tân hợi). Ông tinh thông dịch lý, văn chương và y học. Nhưng ông lại được biết đến nhiều trong vai trò là một thầy thuốc.

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống khoa bảng. Năm ông 20 tuổi phải rời kinh thành để về quê trông nom gia đình và chăm chỉ đèn sách. Nhưng vì xã hội rối ren, các cuộc khởi nghĩa nổi dậy khắp nơi. Nên ông nghiên cứu thêm về võ nghệ, binh thư. Sau đó ông đeo gươm tồng quân. Nhưng ông nhận ra rằng, xã hội nát, chiến tranh tàn phá và chỉ mang lại đau thương. Nên nhiều lần ông từ chối sự đề bạt. Năm 1746, ông rời khỏi quân ngũ, về quê nuôi mẹ.

Trong quân đội ông bị cảm, lại phải gánh vác công việc vất vả khi về quê. Nên sức khỏe ông ngày một suy yếu, sinh ra bệnh nặng. Ông chạy chữa 2 năm, nhưng không hết bệnh. Sau ông gặp lương y Trần Độc, nhiệt tình cứu chữa, nên khỏi bệnh. Trong thời gian chữa bệnh, ông hiểu được sự sâu sắc của sách thuốc. Và được Trần Độc truyền hết hiểu biết về y thuật cho ông. Vôn thông minh, ông nhanh chóng hiểu sâu về y lý.

Năm 1756, Hải Thượng Lãn Ông lên kinh tìm thầy học y. Nhưng do không tìm được thầy giỏi, ông đành quay về tự mài mò học sách. Vừa học, ông vừa chữa bệnh. Sau 10 năm, tên tuổi ông nổi tiếng khắp vùng Hoan Châu. Trong 10 này, ông đọc và nghiên cứu nhiều sách kinh điển: Nội kinh, kim quỹ, thương hàn, nam kinh. Kết hợp y học dân tộc và kinh nghiệm của bản thân. Ông viết nên bộ sách “Hải Thượng Y tông tâm lĩnh” gồm 28 tập, 66 quyển. Trong đó có đủ các mặt về y học, Y lý, Y thuật, Y đức, Dược, Di dưỡng.

Hải Thượng Lãn Ông

Y Huấn Cách Ngôn

Trong bộ sách Y Tông Tâm Lĩnh, ông có viết bài “Y Huấn Cách Ngôn”. Cho thấy Hải Thượng Lãn Ông rất coi trọng y đức người thầy thuốc. Ông cho rằng, nghề Y là một nghề cao quý. “thầy thuốc có trách nhiệm bảo vệ mạng sống người khác. Sự sống và cái chết, họa phúc đều ở tay mình xoay chuyển. Lẽ nào người không có trí tuệ đầy đủ, không chu đáo trong hành động. Tâm hồn  không khoáng đạt, trí quả cảm không thận trọng mà dám đeo theo nghề y”.

Hải Thượng Lãn Ông nói: thầy thuốc chân chính cần phải có đủ 8 chữ sau. Nhân, minh, đức, trí, lượng, thành, khiêm, cần. Nghĩa là biết quan tâm đến người khác, đức độ, thông minh, sáng suốt, thành thật, rộng lượng, khiêm tốn, chịu khó, chăm chỉ. Đồng thời cần tránh 8 tội: keo, tham, dốt, ác, lười, hẹp hòi, thất đức.

  1. Lười: đáng ra phải cẩn thận thăm khám rồi mới bốc thuốc. Lại ngại đêm hôm, vất vả mưa gió, không chịu tự mình đến thăm. Rồi cho thuốc qua loa, đó là tội Lười biếng.
  2. Keo: Thấy bệnh cần phải dùng loại thuốc nào đó mới cứu chữa được. Nhưng vì lo người bệnh không đủ sức trang trải, mà cho vị rẻ tiền hơn, ảnh hưởng đến việc chữa trị. Đó là tội Keo kiệt.
  3. Tham: thấy bệnh có cơ nguy, nhưng thầy thuốc lại không bảo cho gia đình biết ngay sự thật. Cứ ỡm ờ mãi để làm tiền. Đây là tội tham lam.
  4. Dối: Thấy chứng bệnh dễ lại nói dối là khó, thè lưỡi, nhăn mày, dọa người bệnh sợ khiếp để lấy nhiều tiền. Đây là tội lừa dối.
  5. Dốt: sức học thì nông cạn, nhận chứng thì lờ mờ, thiên lệch, bốc thuốc thì công bổ rối tung. Đó là tội dốt nát.
  6. Ác: Đã thấy đó là bệnh khó, lẽ ra phải ra sức mà chữa trị và nói thật cho người nhà biết. Lại sợ mang tiếng là người không biết chữa bệnh, vừa ngại không thành công. Không thu được nhiều tiền, nên không chịu chữa trị, cứ để mặc cho người ta chịu chết. Đó là tội bất nhân, độc ác.
  7. Hẹp hòi: Có người ngày thường bất bình với mình. Khi họ có bệnh phải nhờ đến thì mình lại sinh ý nghĩ trả thù. Không chịu ra sức hết lòng trong lúc chữa bệnh. Đây chính là tội hẹp hòi.
  8. Thất đức: Thấy người góa bụa, mồ côi, gia đình hiếu hiền. Nhưng lại mắc cảnh nghèo túng, thấy không được bao nhiêu tiền, ngại uổng công mà không dốc sức giúp đỡ. Đây là tội thất đức.

Ngày nay, nhiều lương y, thầy thuốc không còn làm đúng giáo huấn tổ nghiệp. Vì lợi ích trước mắt, mà làm nhiều chuyện sai với y huấn của Hải Thượng Lãn Ông. Thật đáng trách, đáng buồn.

Lời kết bài viết Hải Thượng Lãn Ông

Hằng năm, cứ mỗi dịp xuân về, các thầy thuốc và y sinh đều nhớ ngày giỗ tổ. Thành tâm dân hương cúng bái danh y Hải Thượng Lãn Ông. Tiếp nối truyền thống tôn sư trọng đạo của nước ta.

Liên Kiều

Bai viet lien quan